ساختار اسکلتی بدن انسان بسیار پیچیده و شگفتانگیز است. استخوانها بهعنوان ستونها و داربستهای نگهدارنده اندامها و بافتهای انسان، در سایزها و ابعاد مختلفی در سرتاسر بدن وجود داشته و در حال ایفای نقش هستند. در این مطلب قصد داریم اطلاعات عمومی ساختار اسکلتی بدن انسان را موردبررسی قرار دهیم. اگر به شناخت اسکلتبندی بدن علاقه دارید در این مطلب همراه ما باشید.
اطلاعات عمومی ساختار اسکلتی بدن انسان
استخوانها بافتهای زنده و دائماً در حال ترمیم انسان هستند. استخوانها از جنس کلاژن و کلسیم فسفات (97 درصد استخوان را کلسیم تشکیل میدهد، ازاینرو کلسیم یک عنصر حیاتی و غیرقابل جایگزین برای شکلگیری و ادامه حیات انسان است)، بافت سفتوسخت بدن بوده و جایگاه امن و مناسبی برای ذخیره و حفظ سلولهای حیاتی بدن هستند. لیز خوردگی مهره (اسپوندیلولیستزیس) تنها یکی از بیماریهای دردناکی است که باید در اطلاعات عمومی ساختار اسکلتی بدن بشناسید.
عملکرد استخوان شامل در بدن انسان را از جهات مختلف زیر میتوان موردبررسی قرار داد:
- پشتیبانی ساختاری برای عملکرد مکانیکی بافتهای نرم
- انقباض عضلات (دیسک سیاه (Dark Disk) یکی از بیماریهایی است که در آن انقباض عضلات کمر و دیسکها دچار اختلال میشود)
- گسترش ریهها
- محافظت از اندامها و بافتهای نرم مانند مغز، ریه، قلب، کبد، نخاع، ماهیچهها
- ایجاد یک مکان امن برای بافتهای تخصصی (مانند مغز استخوان، انسولین و غدد درونریزی که سطح کلسیم و فسفات موجود در مایعات بدن را تنظیم میکنند)
اطلاعات عمومی ساختار اسکلتی بدن
در اطلاعات عمومی ساختار اسکلتی بدن باید بدانید که ساختار اسکلتی بدن انسان از 206 استخوان تشکیل شده است. در کنار این 206 قطعه استخوان، تاندونها، رباطها و غضروفها، شبکه اسکلتی انسان را ساخته و استخوانها را بههم وصل میکنند. بزرگترین استخوان در بدن انسان، استخوان ران و کوچکترین آن، استیپهای گوش میانی است که تنها 3 میلیمتر طول دارند.
رشد اصلی و عمده استخوانها تا سن 25 سالگی اتفاق میافتد، جایی که برخی از استخوانها حد رشد را زده و بههم میپیوندند تا تنها 206 قطعه استخوان از 300 استخوانی که انسان با آن متولد میشود، در بدن باقی بماند. تشکیل استخوان از غضروف عیالین شروعشده و با عمل استخراج، غضروف تبدیل به استخوان میشود.
انواع استخوانها
انواع استخوانها در اطلاعات عمومی ساختار اسکلتی بدن بر اساس هدف و موقعیت، شکل ظاهری و مواد تشکیلدهنده قابلتفکیک و بررسی هستند.
انواع استخوان از نظر هدف و موقعیت در اطلاعات عمومی ساختار اسکلتی بدن
استخوانهای بدن بر اساس هدف و موقعیت، به 2 دسته اسکلت محوری و اسکلت آپاندیکولار تقسیم میشوند:
- اسکلت محوری: اسکلت محوری شامل 80 استخوان سازنده جمجمه، ستون فقرات و قفسه سینه برای محافظت از اندامهای حیاتی مغز، نخاع، قلب، کبد و ریه است. با خرید دستگاه فیزیوتراپی خانگی از ستون مهره خود بهعنوان اسکلت محافظتی نخاع، نگهداری کنید.
- اسکلت آپاندیکولار: اسکلت آپاندیکولار را 126 استخوان باقیمانده شامل بازوها، پاها، کمربند شانه و لگن برای محافظت از دستگاه تناسلی و گوارشی تشکیل داده و امکان راهرفتن، دویدن و بلندکردن اجسام را برای انسان فراهم میکنند
انواع استخوان از نظر شکل ظاهری در اطلاعات عمومی ساختار اسکلتی بدن
استخوانها بر اساس شکل ظاهری به چند دسته زیر تقسیم میشوند:
- استخوان بلند: استخوانهای بلند را در بازوها، پاها، انگشتان دستوپا میتوان یافت
- استخوان کوتاه: استخوانهای کوتاه، مچ دستوپا را تشکیل داده و از نظر طول، عرض و ضخامت تقریباً یکسان هستند
- استخوان مسطح: این استخوانهای نازک و خمیده در ساختار جمجمه، استخوان سینه و ساق پا پیدا شده و از 2 لایه فشرده و اسفنجی تشکیل شدهاند. وظیفه اصلی آنها محافظت از اندامهای داخلی و ایجاد تکیهگاه برای عضلات است
- استخوان نامنظم: استخوانهای نامنظم در نخاع، صورت، ستون فقرات و لگن دیده میشوند. علت نامگذاری به این دلیل است که ابعاد منحصربهفرد این استخوانها، در هیچیک از دستههای دیگر قرار نمیگیرد
- استخوان گرد: استخوانهای گرد در دست، مچ دست، پا، گوش و زانو حضور دارند
انواع استخوان از نظر مواد تشکیلدهنده
استخوانهای بدن در اطلاعات عمومی ساختار اسکلتی بدن بر اساس 3 نوع اصلی ماده تشکیلدهنده، به 3 دسته استخوان فشرده، استخوان اسفنجی و مغز استخوان تقسیم میشوند:
- استخوان فشرده: تقریباً 80 درصد از وزن استخوان بزرگسالان را قسمت فشرده استخوان تشکیل میدهد تا بدن تاب تحمل وزن خود را داشته باشد. استخوان فشرده لایه بیرونی هر استخوان را تشکیل داده و از مغز استخوان در برابر آسیبهای احتمالی محافظت میکند. استخوان فشرده از سلولهایی به نام استئوسیت تشکیل شده میشود
- استخوان اسفنجی: حدود 20 درصد از هر استخوان را قسمت اسفنجی آن تشکیل میدهد که پر از حفره، مغز استخوان، عصب و مویرگهای خونی است. این قسمت نسبت به استخوان فشرده سبکتر، متراکمتر و انعطافپذیرتر است
- مغز استخوان: 2 نوع مغز استخوان در قسمت اسفنجی استخوان تولید میشود، مغز استخوان قرمز (عمدتاً در شانه و دنده و محل تولید پلاکت و گلبول قرمز خون) و مغز استخوان زرد (عمدتاً در استخوانهای بزرگ و کشیده و محل تولید چربی و مواد دیگر)
انواع سلولهای استخوانی
استخوانها بافت زنده هستند و هر بافت زندهای نیاز به ترمیم و بازسازی دارد:
استئوبلاستها
سلولهایی پوششی و مستحکم که در ساخت استخوان جدید، ترمیم استخوان قدیمی و تولید هورمون پروستاگلاندین نقش دارند.
استئوسیستها
استئوسیستها در استخوانهای متراکم حضور داشته و بر تبادل مواد معدنی و برقراری ارتباط با سایر سلولهای مجاور نظارت میکنند.
استئوکلاستها
استئوکلاستها آنزیمها و اسیدهای لازم برای تجزیه مواد معدنی موجود در استخوان را ساخته و عمل بازسازی استخوانهای آسیبدیده را برعهده میگیرند.
سلولهای پوششی استخوانی
در اطلاعات عمومی ساختار اسکلتی بدن باید بدانید که سطح استخوان را پوشانده و وظیفه نظارت بر مواد و سلولهایی را دارند که میخواهند وارد استخوان شده یا از آن خارج شوند.
سایر اجزای سیستم اسکلتی
سیستم اسکلتی بدن همانطور که اشاره شد از غضروف، مفصل، رباط و تاندون در کنار استخوان شکل میگیرد:
غضروف
در محل تلاقی دو استخوان حضور داشته و وظیفه آن جلوگیری از سایش دو استخوان روی یکدیگر است.
مفصل
مفصل جایی است که دو یا چند استخوان در بدن به هم میرسند و خود بر 3 نوع است:
- مفصل غیرمتحرک: مفاصل غیرمتحرک امکان حرکتی ندارد، مانند مفاصل جمجمه
- مفصل تا حدی متحرک: این مفاصل امکان حرکتی محدودی دارند، مانند مفاصل قفسه سینه و دندهها
- مفصل متحرک: مفاصل متحرک دامنه حرکتی گستردهای دارند، مانند آرنج، شانه، زانو و غیره
رباطها
نوارهایی از بافتهای همبند قوی که استخوانها را بههم میبافد.
تاندونها
تاندونها نوارهایی از بافت همبند که عضله را به استخوان ربط میدهد.
بازسازی استخوان در اطلاعات عمومی ساختار اسکلتی بدن
استخوان دائماً در حال ترمیم است. شرکت تجهیزات پزشکی برجیس بهعنوان بزرگترین شرکت تولیدکننده دستگاههای فیزیوتراپی، به شما در امر ترمیم استخوانها و بافتهای آسیبدیده کمک میکند. در بزرگسالان هر ساله حدود 10 درصد از اسکلت بدن تحلیلرفته و مجدد تشکیل میشود. ترمیم استخوان تحت کنترل چند هورمون زیر است:
- ویتامین D
- کلسیتونین
- استروژن
- پاراتیروئید
- تستوسترون
سخن پایانی
ساختار داخلی استخوان شبیه به لانه زنبور دارای حفرههای متعدد و ریزی است که استحکام و سبکوزن بودن را همزمان برای استخوانها به ارمغان میآورد. حدود 6 هفته پس از لقاح، استخوانهای جنین شروع به شکلگیری کرده و نوزاد با حدود 300 استخوان متولد میشود که ساختار اسکلتی بدن را تشکیل میدهند.